Tha Àrainneachd Eachdraidheil Alba a’ sireadh beachdan air cànan agus cultar na Gàidhlig

Tha Àrainneachd Eachdraidheil Alba (ÀEA) a’ sireadh beachdan air a’ Phlana Gàidhlig 2023-2026 mar phàirt de co-chomhairleachadh poblach sia-sheachdainail a tha a’ fosgladh an-diugh (Diciadain 8 Màrt).

Mìnichidh am plana mar a tha ÀEA an dùil cleachdadh, ionnsachadh agus adhartachadh na Gàidhlig a mheudachadh agus togaidh e air soirbheachas Plana Gàidhilg 2018-2023, a’ chiad Phlana Gàidhlig aig a’ bhuidheann.

Mar phàirt den phlana, cumaidh ÀEA a’ dol le bhith a toirt taic do choimhearsnachdan ionadail, gu sònraichte na coimhearsnachdan le àireamhan mòra de luchd-labhairt agus luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig, gus ceangal a dhèanamh ris an àrainneachd eachdraidheil aca, a chomharrachadh agus a mhealtainn. Thèid barrachd chothroman a chruthachadh do choimhearsnachdan gus Gàidhlig a chleachdadh agus ionnsachadh bho phròiseactan a leithid cladhach coimhearsnachd agus conaltradh le òigridh gu sgeamaichean maoineachaidh.

Leanaidh ÀEA le bhith a’ rannsachadh agus ag adhartachadh nan ceanglaichean eadar a làraichean, an àrainneachd eachdraidheil agus dualchas cànanach na h-Alba gus buaidh cultar na Gàidhlig air eachdraidh agus dualchas beò na h-Alba a thaisbeanadh, tro eòlasan ar luchd-tadhail. Bidh seo a’ gabhail a-steach leudachadh Prògram Saor-thoileach Gàidhilg ÀEA a chaidh a chur air bhog ann an 2019. Mar phàirt den phrògram chaidh cuairtean a leasachadh agus a libhrigeadh gu luchd-tadhail le saor-thoilich aig Taigh-Dubh Arnoil air Eilean Leòdhais. Tha planaichean aig ÀEA airson leudachadh nan dòighean sam faod daoine a bhith nan saor-thoilich agus sùbailteachd a mheudachadh na modh-obrach a thaobh obair shaor-thoileach, a bharrachd air mothachadh a mheudachadh mu chothroman phreantasachdan agus socrachaidhean am measg luchd-labhairt na Gàidhlig.

Anns an t-Earrach 2023 nì ÀEA Ath-sgrùdadh Eadar-mhìneachaidh Gàidhlig, a bhios ag ath-sgrùdadh chleachdaidhean eadar-mhìneachaidh Gàidhlig – a’ gabhail a-steach pannalan eadar-mhìneachaidh, leabhraichean-iùil, iùl claisneachd, bathar meanbh-reic, cruinneachaidhean agus tasglannan – gus leasachadh cleachdaidhean eadar-mhìneachaidh Gàidhlig tarsainn ar buidhinn agus toraidhean luachmhor a roinn le càch gus an cleachdadh as fheàrr fhiosrachadh dhaibh.Tha seo a’ leantainn obair fharsaing air tairgse eadar-mhìneachaidh ÀEA a chaidh a dhèanamh mar phàirt den phlana a bh’ ann roimhe. Tha seo a’ gabhail a-steach leasachadh mìneachadh didseatach sònraichte far an deach còdan QR a’ ceangal ri bhidiothan Gàidhlig air an stèidheachadh aig 24 làrach, a’ gabhail a-steach Caisteal Dhùn Èideann, Gearastan Dheòrsa agus Cathair-eaglais Ghlaschu, a’ toirt cothrom do luchd-tadhail barrachd fhaighinn a-mach mun Ghàidhlig agus a cultar co-cheangailte ris an làrach.

Is e prìomh amas eile ann am plana 2023-2026 cuideachadh le àm teachdail seasmhach do Gàidhlig a’ chruthachadh le bhith a’ leantainn air adhart a’ cleachdadh na h-àrainneachd eachdraidheil gus foghlam agus ionnsachadh ann an Gàidhlig a shaidhbhreachadh tro bùithtean-obrach, cuairtean làraichean, goireasan ionnsachaidh, seiseanan ionnsachaidh proifeiseanta agus susbaint dhidseatach. An-uiridh, chuir HES a’ chiad co-fharpais nàiseanta Ghàidhlig air bhog, Sgrìobh is Aithris, gus clann agus daoine òga eadar còig agus 17 bliadhna a dh’aois a bhrosnachadh gu bhith sgrìobhadh sgeulachdan sa Ghàidhlig stèidhichte air an àite as fheàrr leotha ann an Alba. Chaidh taisbeanadh air-loidhne a chruthachadh gus na sgeulachdan a shealltainn.

Tha ÀEA cuideachd an dòchas gun cuir am plana ri targaid cothromachadh carboin na h-Alba le bhith a’ cruthachadh chothroman agus ghoireasan a tha a’ ceadachadh do dhaoine ionnsachadh mu chùis-èiginn na gnàth-shìde tron Ghàidhlig a bharrachd air a bhith ag àrdachadh mothachadh agus tuigse air bith-iomadachd agus cruth-tìre na h-Alba, tha ÀEA an dòchas barrachd dhaoine a thoirt an sàs ann an glèidhteachas na h-àrainneachd nàdarra is eachdraidheil.

Thuirt Catriona Nic IlleMhoire, Manaidsear Poileasaidh Gàidhlig:

’"S e plana àrd-amasach a tha seo a dh’ aithnicheas agus a chomharraicheas tabhartas chudromach agus luachmhor na Gàidhlig do dh’àrainneachd eachdraidheil na h-Alba.

Tha sinn an dòchas cluinntinn bho na h-uimhir de dhaoine – bho luchd-labhairt na Gàidhlig gu daoine aig a bheil ùidh sa chànan no a tha airson barrachd ionnsachadh mu cànan is cultar na Gàidhlig san àm ri teachd. Le bhith a co-roinn ur beachdan, cuidichidh ur ais-mholadh le leasachadh an ath Plana Gàidhlig againn, nì a chuidicheas sinn le bhith a dìon agus ag adhartachadh cànan is cultar na Gàidhlig do luchd-amais nàiseanta agus eadar-nàiseanta".

Tha an co-chomhairleachadh air Plana Gàidhlig 2023-2026 a’ dùnadh air Diciadain 19 Giblean.

Gabh pàirt anns an co-chomhairleachadh

Read in English

We're the lead body for Scotland’s historic environment, a charity dedicated to the advancement of heritage, culture, education and environmental protection. We are at the forefront of researching and understanding the historic environment and addressing the impacts of climate change on its future. Across Scotland, we investigate and record architectural and archaeological sites and landscapes and care for more than 300 properties of national importance. HES is also working with sector partners to deliver Scotland's strategy for the historic environment, Our Past, Our Future.

Historic Scotland, trove.scot, The National Collection of Aerial Photography (NCAP), The Engine Shed, Stirling Castle, Edinburgh Castle and Stòr are sub-brands of HES.

More about our communications office

Sign-up to receive our media releases

For further information, please contact:

Historic Environment Scotland Communications Office
07721 959 962
communications@hes.scot