Tha Àrainneachd Eachdraidheil Alba (HES) air aonta fhaighinn bho na ministearan gus cosgais inntridh a thoirt a-steach aig Tursachan Chalanais ann an Eilean Leòdhais. Cuiridh cosgais aig an t-slighe a-steach taic ri àm teachdail seasmhach fad-amail a’ charraigh-chuimhne, turas nas èifeachdaich do luchd-tadhail agus cuideachadh le cùram a thoirt do dhualchas air feadh Innse Gall.
Tha am modail ùr seo ag aonachadh nan Tursachan agus Ionad an Luchd-tadhail, a’ cruthachadh eòlas aig ìre chruinneil a bheir beò còrr air 5,000 bliadhna de dh’eachdraidh. Tha am modail seo comasach mar thoradh air co-obrachadh eadar HES agus Urras nan Tursachan (UnT). Leanaidh HES air adhart le stiùireadh, glèidhteachas agus cùram nan Tursachan, agus bidh UnT, carthannas neo-eisimeileach agus neo-phrothaideach, a’ ruith an Ionaid Luchd-tadhail ath-leasaichte aig an làraich. Tha planaichean airson modh-obrach amalaichte a leasachadh agus eòlas luchd-tadhail fheabhasachadh air a bhith ga dheasbad thar nam beagan bhliadhnaichean a dh’fhalbh, a’ leantainn gu co-chomhairleachadh poblach ann an 2024. Chaidh fiosrachadh air ais mu na molaidhean a chleachdadh airson barrachd leasachaidh air planaichean agus chaidh na molaidhean deireannach a chur a-steach gu Riaghaltas na h-Alba airson aonta nas tràithe am-bliadhna.
Lìbhrigidh co-chosgais inntridh shingilte trì prìomh bhuilean:
- Obraichean ùra a chruthachadh, eòlas an luchd-tadhail a neartachadh, agus taisbeanadh co-aimsireil ùr a sholarachadh tron Ionad Luchd-tadhail ath-leasaichte.
- Ceadachadh obair gus taic a chur ri àm teachdail seasmach fad-amail na làraich tro ghlèidhteachas, stiùireadh àireamhan luchd-tadhail, a thuilleadh air cuideachadh leis a’ bhuaidh mheudaichte aig gnàth-shìde atharrachail air na Tursachan a lasachadh.
- Maoin Dualchais a chruthachadh gus tabhartasan a sholarachadh agus taic a thoirt do phròiseactan dualchais is foghlam fo stiùir na coimhearsnachd air feadh Innse Gall.
Fhuair HES raon farsaing de ais-fhiosrachadh rè a’ cho-chomhairleachaidh phoblaich, (425 freagairtean, 46% bho chòdan-puist ann an Innse Gall) a chuidich leis na planaichean deireannach a chumadh a thaobh dèiligeadh ri prìomh dhraghan agus prìomhachsan coimhearsnachd a dhèanamh follaiseach. Gu sònraichte, bidh HES agus UnT a’ cumail na slighe a-steach an-asgaidh do luchd-còmhnaidh ionadail gus am bi e comasach dhaibh tlachd a ghabhail às an dualchas ionadail aca.
Thog na freagairtean don cho-chomhairleachadh an fheum air cothrom a-steach gu na Tursachan a dhèanamh comasach do dh’àireamh de bhuidhnean agus do dhaoine fa leth a bhios a’ tadhal às leth adhbharan spioradail. Gus dèiligeadh ri seo, thèid pròiseas a chur air bhonn gus beachdachadh air iarrtasan airson tursan cultarach no spioradail.
“Tha fios againn cho sònraichte agus a tha Calanais do mhuinntir Leòdhais agus do
luchd-tadhail bho air feadh an t-saoghail,” thuirt Ceitidh Boal, Ceannard na Roinne Tuath aig HES. “Cuidichidh na planaichean againn le eòlasan an luchd-tadhail àrdachadh agus ceadaichidh e dhuinne inbheisteadh ann an cultar is eaconamaidh farsaing Innse Gall mu choinneamh an ama ri teachd.
Le bhith a’ toirt a-steach cìs inntridh, bidh e na chuideachadh le dìon agus glèidheadh air a’ charragh-cuimhne agus aig an aon àm le leasachadh air eòlas an luchd-tadhail aig an làraich.
“Tha am modh-obrach seo a’ co-chothromachadh an fheum air aon de na carraighean-cuimhne ro-eachdraidheil as cudromaiche san Roinn Eòrpa a dhìon, agus aig an aon àm a’ dèanamh cinnteach gum faod luchd-còmhnadh ionadail tlachd a ghabhail à slighe a-steach an-asgaidh gu an dualchas ionadail. Le bhith ag obair gu dlùth le Urras nan Tursachan, faodaidh sinn eòlas luchd-tadhail aig ìre chruinneil a chruthachadh, a’ cur taic ri glèidhteachas, ris a’ choimhearsnachd ionadail, agus pròiseactan dualchais air feadh Innse Gall.”
Thuirt Ian Fordham, Cathraiche Urras nan Tursachan:
“Airson faisg air trithead bliadhna, tha Urras nan Tursachan air a bhith cuimsichte air Calanais a chomharrachadh às leth sluagh Innse Gall agus luchd-tadhail bho air feadh an t-saoghail.
"Tha an ath chaibideil seo – ann an co-obrachadh le HES – a’ togail air an tasgadh de £10m a fhuair sinn airson ath-leasachadh air an ionad luchd-tadhail agus cuiridh e taic ri glèidhteachas nan Tursachan, a’ cruthachadh luach eaconamach don urras agus don choimhearsnachd agus a’ cuideachadh le dèiligeadh ris an àireamh a tha a’ sìor fhàs de luchd-tadhail chun na làraich.”
Thèid mion-fhiosrachadh air prìsean deireannach nan tiogaidean agus air cothrom inntrigidh do luchd-còmhnaidh, a leasachadh agus fhoillseachadh an ceann sreath.
Mu Àrainneachd Eachdraidheil Alba
- Is e Àrainneachd Eachdraidheil Alba (HES) am prìomh bhuidheann airson àrainneachd eachdraidheil Alba, carthannas a tha air a shònrachadh do dh’adhartachadh air dualchas, cultar, foghlam agus dìon àrainneachd. Tha iad air thoiseach le rannsachadh air agus tuigse don àrainneachd eachdraidheil agus le dèiligeadh ri buaidh atharrachadh gnàth-shìde san àm ri teachd, a’ sgrùdadh agus a’ clàradh làraichean is chruthan-tìre ailtìreil agus arc-eòlasach air feadh Alba, agus a’ toirt cùram do chòrr air 300 togalach de chudromachd nàiseanta. Tha sinn cuideachd a libhrigeadh ro-innleachd airson àrainneachd eachdraidheil na h-Alba, Ar n-Àm a dh’Fhalbh, Ar n-Àm ri Teachd.
- Tha Alba Aosmhor, tròbh.scot, Cruinneachadh Nàiseanta Dealbhadaireachd Adhair (NCAP), An Seada Einnsein, Caisteal Shruighlea, Caisteal Dhùn Èideann agus Stòr mar fho-bhranndan de Àrainneachd Eachdraidheil Alba.
- Bheir sùil air Paca na Meadhanan agus cùm suas le ar naidheachdan le bhith clàradh airson fios mu bhrathan naidheachd. Ma tha sibh airson dì-chlàradh, lean an ceangal gus dì-chlàradh a tha air lorg anns gach post-d.
Lean Àrainneachd Eachdraidheil Alba
Facebook: @HistoricEnvScotland | @VisitHistoricScotland
Instagram: @HistEnvScot | @historicscotland
Blog
LinkedIn
Airson tuilleadh fiosrachaidh, cuiribh fios gu:
Julia Woolman
Oifis Mheadhanan Àrainneachd Eachdraidheil Alba
Fòn-l: 07721 959 962
Post-d: communications@hes.scot